نكتهء ديگر آنكه سابق در حواشى ص 110 - 111 ( از متن مرحوم قزوينى ) گفتيم كه نسخهء ب « بيسكله‌دز » را همه جا به « پشكل دره » تصحيح كرده است و گفتيم كه اين تصحيح به غايت نزديك به واقع به نظر مىآيد و اكنون باز تكرار مىكنيم كه به احتمال بسيار قوى بلكه به نحو قطع و يقين مراد از فسكر و بسكر و بيسكله‌دز همه همان پشكل درهء معروف طالقان بايد باشد و اين صور مختلفهء متنوّعه همه اسامى مسمّاى واحد است بدون هيچ شبهه ( به استثناى بيسكله‌دز با زاء معجمه كه قطعا تصحيف بيسكله در با راء مهمله و هيئتى ديگر از پشكل دره است ظاهرا ) . و پشكل دره كه در نزهة القلوب حمد اللّه مستوفى نيز عينا به همين املا مسطور « 1 » و اكنون نيز به همين اسم باقى است ( ولى گاه در نوشته‌جات رسمى آن را فشكل دره با فاء به‌جاى باء فارسى نيز نويسند ) ناحيهء معروفى است از توابع قزوين واقع در جنوب غربى طالقان و مشرق قزوين و با بلوك كوهپايه معا يكى از تقسيمات حكومتى قزوين محسوب است و دو بلوك مزبور روىهم‌رفته داراى 56 قريه و 6000 نفر جمعيّت مىباشند « 2 » . و امّا اينكه مؤلّف فسكر را از مضافات رىّ شمرده و حال آنكه پشكل دره از توابع قزوين است ابدا با يكديگر منافاتى ندارند چه بسيارى از اين نواحى واقعه ما بين رىّ و قزوين را در ازمنهء مختلفه برحسب اختلاف تقسيمات حكومتى گاه جزو قزوين و گاه جزو رىّ محسوب مىداشته‌اند ، چنان كه ناحيهء طالقان كه تا همين اواخر از توابع قزوين شمرده مىشده ( و طبيعى نيز همين است ) اكنون در ايّام ما از توابع حكومت طهران است . ( 79 - ) - ص 275 س 19 ، تحصيص : تحصيص به حاء مهمله به معنى حصّه حصّه ساختن و توزيع كردن و تقسيم نمودن اشتقاق قياسى است از حصّه و مكرّر اين كلمه در اين كتاب به همين معنى استعمال شده است ولى در كتب لغت معتبره باب تفعيل از اين مادّه به اين معنى به نظر نرسيد . و اينك چند مثال از اين استعمال : « پادشاه جهان ولايات را بر تمامت اقربا و برادران تحصيص فرمود » ( ج 2 ص 564 ) . - « دايما به نواحى و اطراف صدقات فرستادى و بر مساكين و فقرا « 3 » تحصيص كردندى » ( ج 3 ص 9 س 4 - 5 ) . - « و اكثر آن را

--> ( 1 ) - رجوع شود به كتاب مزبور طبع ليدن ص 67 در عنوان « عراق عجم » . ( 2 ) - رجوع شود به جغرافى مفصّل ايران از آقاى كيهان ج 2 ص 369 و 372 . ( 3 ) - در اين موضع ما به طبق نسخ ب ج د ه متن را به خاء معجمه طبع نموده‌ايم و بدون شك به قرينهء ساير امثلهء نظاير آنكه در متن ذكر كرده‌ايم صواب در اينجا نيز به طبق نسخ آ ح « تحصيص » به حاء مهمله است .